Jan De Cock (°1964) verbleef als ontwikkelingswerker in Latijns-Amerika en Afrika. Van straatopvoeder, onder meer bij lijmsnuivende jongeren in Chili, naar gevangeniswerker: het was maar een kleine stap. Hij trok in 2001-2002 wereldwijd langs zo'n honderd gevangenissen en liet zich vrijwillig opsluiten om 'van binnenuit' de polsslag te voelen van mannen en vrouwen achter de tralies. Jan verbleef in 2005 één maand in een gevangenis in Noord-Kivu in Congo. Over deze ervaringen verschenen twee boeken: 'Hotel Prison' en 'De Kelders van Congo'. Jan geeft regelmatig lezingen over dit onderwerp. Jan werkt o.a. ook in het pastorale team in de gevangenis van Antwerpen. Uit vele gevangenissen bracht hij projecten met de vraag tot ondersteuning mee. Sinds de oprichting van de vzw Within-Without-Walls is de projectenwerking meer gestructureerd en uitgebreid.

Foto: Lies Willaert VRT
Hoe vrolijk is een nieuwjaarsnacht als je medegevangene sterft? Hoeveel kilo weegt de ketting tussen de voeten van een ter dood veroordeelde in Bangkok? Hebben Eskimo's een iglo-gevangenis?
Een zoektocht naar het menselijk gelaat van gedetineerden, ongetwijfeld een van de meest vergeten groepen in onze maatschappij
Jan De Cock trok de wereld rond, van gevangenis naar gevangenis, op zoek naar het leven achter de tralies. Door steppe en woestijn, per boot of per fiets zocht hij de gedetineerden op, bij temperaturen die schommelden van +45 tot -25 graden. Hij ontmoette kruimeldieven, zakkenrollers en vliegtuigkapers. Hij deelde de cel met muzikanten of acteurs, met huurmoordenaars en moeders die eten stalen voor hun kinderen. Hij leefde in het gezelschap van ratten en vlooien, hagedissen en sprinkhanen?
Hotel Prison is een averechts verhaal over het verborgen bestaan van al te vaak vergeten mensen.
Technische gegevens
ISBN : 978-90-209-5105-9
Verkoopprijs : 19,95 EUR
NUR-code : 508 | Reisverhalen
Verschijningsdatum : 15-04-2003
Formaat : 140 x 210
Afwerking : Paperback
Druk : 8
Aantal pagina's : 416
Uitgave : Uitgeverij Lannoo
Reacties in de pers
Afrika is een caleidoscoop, een vergeten continent waarvan we bijzonder weinig afweten. In het hart van dat fascinerende en 'duistere' continent ligt Congo. En in het diepe binnenland van Congo, daar waar Congo doormidden gesneden wordt door de evenaar, ligt de stad Butembo.
Jan De Cock ging op zoek naar de essentie van Afrika. Hij daalde af in de kelders van Congo en liet zich vrijwillig opsluiten in de Kakwangura-gevangenis van Butembo, een fascinerende microkosmos en een schitterende afspiegeling van Afrika en Congo in het klein...
In dit boek vertelt Jan De Cock zijn belevenissen in Congolese gevangenis. Hij registreert er de ongelooflijke verhalen van de gevangenen: van hoop en wanhoop, van hun dromen van vrede, verkiezingen en democratie. Hun sprookjes en hun grappen. Hun herinnering ook aan het Congo van gisteren en hun mijmeringen bij een wereld van morgen. Verhalen van Kitakya bijvoorbeeld, die zich op zijn 87ste herinnert hoe een moordenaar vroeger in bananenbladeren werd gewikkeld en in brand gestoken. Of van Julienne, die illegaal kintiki heeft gestookt. Of van de bewaker Kabuyaya, die de stok gebruikt voor stoute druggebruikers, maar zelf nog het meeste rookt. Van dagen zonder eten, en schoolkinderen die hout afleveren voor de gevangeniskeuken...
Technische gegevens
ISBN : 978-90-209-6629-9
Verkoopprijs : 17,95 EUR
NUR-code : 740 | Mens en maatschappij algemeen
Verschijningsdatum : 19-06-2006 *
Formaat : 140 x 210
Afwerking : Paperback met flappen
Druk : 2
Aantal pagina's : 208
Uitgave : Uitgeverij Lannoo
Reacties in de pers
Ook verschenen:
"Hotel hinter Gittern"
Von Knast zu Knast. Tagebuch einer aussergewöhnlichen Weltreise.
ISBN : 978 - 3 -89944 - 143 - 7
Uitgeverij: 'KUNTH'
"Des prisons comme hôtels.
A la rencontre de prisonniers du monde.
ISBN: 978 - 2 -87386 - 575 - 7
Uitgeverij: Racine
LEZINGEN JAN DE COCK
|
||
DATUM |
UUR |
PLAATS |
|
|
|
| 02-10-10 | Saint Joseph Wezembeekt Joseph Wezembeek | |
Een lezing boeken ?
Neem contact op met Ingrid Remaut
0486 41 65 38
(na 17 u)
ingridremaut@skynet.be
Leoben, juni '10
Beste vrienden,
Ik zit op de trein naar Wenen. Net ontslagen uit de zoveelste gevangenis. Justizanstalt Leoben springt er als gevangenis nochtans uit, net zoals de groene bergen die haar omringen. Met dank aan iemand van u die vorig jaar een mail stuurde en de verbolgenheid onderschreef ‘van zoveel luxe bij de nieuwste gevangenis in Oostenrijk'. Op het Europees congres over educatie in gevangenissen in november ll. ontmoette ik Andrea Moser die me prompt een ticket gaf om met eigen ogen te komen zien wat ik had ‘van horen zeggen'.
Het regent maar het is warm. Ik hou rekening met een zekere vooringenomenheid van mijnentwege als men mij de gevangeniswereld binnenhaalt maar de Gemütlichkeit is niet uit de lucht gegrepen. Dat bleek al uit de verschillende telefoongesprekken op voorhand. Oberst Ing. Giessauf, Major Wolfslehner,… allemaal zijn ze om ter vriendelijkst. Leoben heeft waar elke andere stad ter wereld van droomt: de nieuwe gevangenis (2005) is door een sas verbonden aan het nieuwe gerechtsgebouw. Het justitiepaleis is geheel uit glas opgetrokken en dat is ook waar je meteen oploopt als je arriveert. Transparantie boven al. Fischer von Erlach, Hundertwasser, en nu Hohensinn, Oostenrijk baart vermaarde architecten. De laatste is trouwens aangezocht om ook de nieuwste gevangenis in Berlijn te bouwen. In zijn opzet om de buitenkant tiptop veilig te maken en de binnenkant zo ‘vrij' mogelijk is Hohensinn behoorlijk geslaagd. Die filosofie, dat zal majoor Wolfslehner me zo meteen vertellen, wil ook in de werking van de gevangenis doorstralen.
In afwachting, tot ik word opgehaald, bekijk ik de vitrinekast bij de receptie. Allemaal gadgets made by prisoners. Asbakken, bloempotten, houten wijnfleshouders en metalen poppetjes uit aaneen gelaste bouten... Het is klaar: Leoben heeft Qualität in de aanbieding.
Voor wie van cijfers houdt: Oostenrijk telt 8.500 gevangenen, dat is een kleine 100 per 100.000 inwoners. Justitie heeft net een gevangenis gesloten dus zijn er nog 27 actief, verspreid over het hele land. De staatskas hoest per dag 105 € per gevangene op. Leoben herbergt 205 gedetineerden, waarvan 11 vrouwen, en voor dat aantal is ze ook gebouwd. Alleen in Jozefstadt, de grote Wiener Gefängnis , waar 1.200 mensen opgesloten zitten in een gebouw dat opgetrokken werd voor 900, weten ze wat overbevolking is. In Leoben zijn 45% van de gevangenen van vreemde origine en zijn 26 verschillende nationaliteiten vertegenwoordigd. Uit de recidivecijfers raken we niet uit omdat Oostenrijk na 1 jaar een ‘hervaller‘ helemaal vrij verklaard. Wie dus anderhalf jaar na vrijlating opnieuw in de fout gaat, wordt als eerstpleger beschouwd. Van de 64 personeelsleden in Leoben zijn er 13 vrouwen. De opleiding voor penitentiaire beambte duurt en jaar ‘en is van zeer hoog niveau', zegt Wolfslehner. En oh ja, justitie legde 46 miljoen € op tafel voor de bouw van het ganse complex waarvan 26 miljoen voor de constructie van de gevangenis.
Twee dingen vallen me meteen op als ik de gevangenis binnenduik: hoe proper het hier is en hoe stil. Nee, geen monastiek gewijde stilte maar wel de afwezigheid van schelle intercomgeluiden en big bangs van deuren en tralies. Ze doen er in de bezoekersruimte nog een schep bovenop. Grote stukken gazon, appelboompjes, net geen design stoelen en gigantische glazen wanden die bij mooi weer opengeschoven kunnen worden zodat familie en gedetineerde ook buiten kunnen tafelen. Net zoals in de nieuwe gevangenis van Hasselt, moest ook Leoben een percentage van haar budget in kunst investeren. De artiest is er op de muren met een verfkwast minimalistisch maar opvallend tegenaan gegaan. Hier en daar liggen de vegen er klodderdik op. Wacht maar tot we in de ‘kapel' komen!
Leoben heeft de mosterd ook in Slovenië gehaald (zie Hotel Prison). Kijk maar naar de ruimtes voor het ongestoord bezoek. ‘Zijn die gisteren pas in gebruik genomen?' wil ik weten, te meten aan de ongereptheid waarmee ze erbij liggen. Ze kunnen de gelijkenis met ruime studio's mooi doorstaan. Links heb je een badkamer, nog net geen Villeroy porselein maar erg functioneel en weerom kraakproper. De leef-, kook-, en wipruimte is licht en luchtig. Een gifgroene sofa, een televisie (groot scherm), een Ikea vloerkleedje, en dito Afrikaanse kunst aan de muur. Het raam staat open; de wind speelt met het ecru gordijn. De ene studio is voor rokers, de andere voor niet-rokers en je kunt intekenen voor een dag intiem of een nacht.
Van het vrouwencompartiment kan ik alleen vertellen dat het er waanzinnig naar chloor ruikt (twee dames poetsen een deur alsof hun vrijlating ervan afhangt) en dat de kunstenaar zich hier met hout heeft botgevierd. Bijeengebonden stammen tropisch hout en elders midden op de grond een bussel takken, lees: moderne kunst. In de bajes in Kongo hadden ze dat al lang opgestookt om hun maniok te koken.
Voorts zijn de mannencomplexen opgesplitst in twee: een gesloten afdeling en een open. De heren van de laatste beschikken over een sleutel van hun cel. Wat me bij de gesloten sectie interessant lijkt, zijn de cellen met een tussendeur. Gevangenen die psychisch en sociaal gehavend zijn, worden al eens toevertrouwd aan de sociale controle van een buurman. De cellen zomen de muren af; het centrum van de afdeling is gemeengoed. Voetbal- en pingpongtafels, keuken en douches, en zowaar een terras zijn gemeenschappelijk. Voor de wandeling kunnen ze het dak op. Merkwaardig. Hier groeien gazon en helmgras. Ofschoon afgeborduurd met mat glas, zie je – zover het oog reikt en in alle windrichtingen – de Oostenrijkse bergen. De intentie van de architect ten spijt die met perken en wegeltjes de wereldwijde gevangenispsychologie wilde doorbreken, lopen ze ook hier op het dak instinctief hun rondjes. Tot teloorgang van het gras.
In het atelier bewijzen enkele gedetineerden een dienst aan een firma die in controlepanelen doet. Ze moeten duizenden draadjes in evenveel gaatjes steken. Naar gelang de job die je binnenskamers uitvoert, strijk je tussen de 0,95 en 1,30 € op, op maandbasis dus tussen 100 en 150 €. Televisie, waterkoker, radio,… het wordt hier gratis bij het celverblijf geleverd. In het informaticalokaal staan alvast meer p.c.'s dan gegadigden. Liever werken dus dan studeren. Hun zinnen staan meer op controlepanelen of het herstellen van houten paletten. En weet je waarmee je in Leoben nog een cent kunt verdienen? Met auto's wassen. De gevangenis heeft zowaar een eigen carwash .
‘Dit moet de kapel zijn,' antwoord ik op Wolfslehners vraag of ik vermoed in welke ruimte we nu staan. Ik steek er de draak mee want vermoedelijk is dit de isolatiecel. Beton, beton, betonnen muren en in het midden een betonnen blok. De majoor moet smakelijk lachen en bevestigt mijn gelogen gok. Dit is wel degelijk de gebedsruimte! ‘Hohensinn wilde een creatie die vrij zou zijn van al wat per definitie religieus was,' zegt Wolfslehner meesmuilend. Er zijn geen vensters. Alleen van bovenuit valt schaars licht om te onderscheiden dat de enige kleur hier ‘grijs' is. Hier hangen de duurste kunstwerken van de hele gevangenis. Vier reuze schilderijen – wiederum moderne kunst – bedekken de vier muren. Wie van goede wil is, ontdekt de veelheid aan grijze schakeringen. Maar voorts geeft Wolfslehner mee dat het langs geen kanten werkt, dat geen kat naar de gebedsdiensten kwam en vooral dat de aalmoezenier zelf zijn kat stuurde. ‘In zo'n gedrocht vier ik geen mis,' moet hij gezegd hebben. Enfin, die miljoenenkost opzij geschoven, verzamelt hij nu eenmaal om de veertien dagen evenveel verloren schapen in de aanpalende multifunctionele ruimte. Die lokt voor film en concerten steevast meer volk.
‘En zo heeft deze magnifieke gevangenis nog wel wat mankementen,' geeft Wolfslehner grootmoedig toe. ‘Kijk daar.' Op een van de binnenplaatsen staat een camionnette met publiciteit voor zonnepanelen. ‘De bedoeling was dat alle warm water in huis door zonne-energie opgewekt zou worden. Maar dat systeem hapert al sinds de inhuldiging. Misschien wordt vandaag het euvel opgelost,' knipoogt hij naar de camionnette. Ook de bibliotheek staat er mooi maar verlaten bij. ‘De jongens duiken liever in de fitnessruimte dan in een boek.'
Als toemaatje mag ik nog mee naar de controlekamer. Het resultaat van 200 camera's valt hier zomaar binnen. In de kamer links toont Wolflehner de garderobe van 13 speciaal getrainde personeelsleden. Gevechtskledij, gesofisticeerde wapens, peperspray, etc. Naar verluidt wordt het materiaal gemiddeld 2x per jaar uit de kast gehaald voor effectief gebruik.
Maar de leukste momenten zijn steeds de ontmoetingen met de gevangenen. Ze gaan schitteren als je vertelt van de gevangenissen in hun thuisland: Mamadou komt uit Guinée Conakry, Robert uit Ivoorkust,… Op de buis haalt Chili Honduras onderuit met 1-0. Ik bedenk dat het alweer 8 jaar geleden is dat ik in het Abraham House in New York met de jongens de finale zag van de wereldbeker waarbij Brazilië Duitsland in de pan hakte.
Op mijn vraag of Leoben ondertussen haar diensten heeft bewezen en het resultaat (bv. door recidivereductie) ernaar is, moet Wolfslehner het antwoord schuldig blijven. Ik geef hem ‘ Hotel hinter Gittern ' cadeau. Met zo'n gevangenisautoriteiten is er nog hoop.
En toch maak ik de bedenking – weerom – of ‘opsluiting' überhaupt zin heeft. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken, lopen ze echt niet dik zij die hun gevangenschap als een levensles hebben genoten. Veiligheid inbrengen als verantwoording is even blauw als de Donau. Het gros van onze gevangenen – of ze nu in Oostenrijk of België zitten – komt zo meteen weer vrij. Als we die tijd achter tralies niet zinvoller gaan invullen door vorming, begeleiding, zorg en diens meer, is opsluiting een doekje voor het bloeden. Verloren tijd, verloren geld, verloren moeite. Je moet ze bij hun lurven pakken, ze opvolgen, en ze voor eens en voor altijd voorhouden dat we hun capaciteiten nodig hebben om een betere maatschappij op te bouwen. Dat vraagt een inzet van ons allen, een beweging om niet vanuit revanche te organiseren. Maar zolang we met gevangenissen leven, kunnen ze maar beter menselijk zijn. Van propere vertrekken, een vleugje kunst en vriendelijke beambten is in alle geval nog geen gevangene slechter geworden.
Mijn ‘vrijlating' vier ik met een Wiener Schnitzel in het Shopping Center van Leoben. Tot 2005 was dít de gevangenis. De cellen hebben plaats gemaakt voor Obst und Gemüse van Spar en ondergoed van Palmers. Ook eens etwas anderes.
Velen van jullie ben ik nog het verhaal verschuldigd van Bolivia. Februari/maart stonden gereserveerd voor een bezoek aan Chili en aan Qalauma, de jeugdgevangenis in spe in La Paz. Wie dacht dat het gevangenisproject in Kongo op Afrikaans ritme werd gezet, komt in Bolivia maar een poepje ruiken. Ricardo verliest er de moed niet bij en één excuus staat overeind: Qalauma wordt gebouwd met de beste materialen. De metser legt hier de laatste hand aan de schoorsteen in de bibliotheek die helemaal overeind staat. Nu nog boeken. Ook de serres staan nog in de steigers. De industriële bakkerij, de fabriek,… het staat klaar om in gebruik genomen te worden. Ricardo's paradepaardje is de toekomstige kapel. ‘Naar eigen ontwerp,' zegt hij. ‘ los brazos de Dios. ' Je moet echt al een oen zijn om in de trappen links en rechts de armen van het Opperwezen niet te willen zien*.
Het is wachten op groen licht van de overheid om de transfers te maken met de jongeren die voorlopig nog in de gevangenis van San Pedro in La Paz vertoeven. Enkele weken geleden kregen ze van de gevangenisautoriteiten de toestemming om een kijkje te gaan nemen in hun toekomstig verblijf. Als ik ze opzoek in San Pedro klinken ze enthousiast ‘al moet de familie er straks heel wat voor over hebben om ons in die pampa te gaan bezoeken'. Qalauma ligt toch al snel op een uurtje van de stad en de weg is nog prekoloniaal. Ricardo's equipe is in alle geval niet bij de pakken blijven zitten en is met hun programma in San Pedro al aan de slag gegaan. Niet alleen het zeefdrukatelier levert leuke T-shirts af maar ook de programma's persoonlijkheidsontwikkeling worden gesmaakt. Getuige daarvan is de joviale manier waarop de jongeren vertellen op de zolder van de gevangenis. ‘Als alles meezit' en ‘ si Dios quiere ' wordt de jeugdgevangenis van Qalauma op het einde van de maand ingehuldigd.
De opvolging van het project in Bolivia maakte het mogelijk om langs de eerste heimat te gaan: Chili. De aardbeving van eind februari heeft me langer op Latijns-Amerikaanse bodem gehouden. Een staaltje van zegen bij zoveel dramatiek werd geleverd door de directeur van de gevangenis in Constitución, een kuststadje op twee uur rijden van Talca. Toen de aardbeving zich voordeed, liep de man in zeven haasten naar zijn gevangenis en sprak zijn gedetineerden toe: ‘Hier is niemand ter dood veroordeeld. Jullie gaan allemaal huiswaarts en helpen waar nodig. Binnen enkele dagen komen jullie je maar terug aanbieden.' De gevangenen zijn allemaal door de poort naar buiten gegaan. Tien minuten later heeft de tsunami de gevangenis helemaal van de kaart geveegd. Naar verluidt had – toen ik uit Chili vertrok – 75% van de gevangenen zich al terug aangemeld. ‘De geste van de directeur betekent voor ons zoveel meer dan de jaren van opsluiting,' zeiden ze.
Bij terugkeer heeft de vzw Within-Without-Walls mee haar schouders gezet onder een benefiet voor Chili, met name de gevangenen in Talca. Onder het motto ‘ Fuerza Chile ' (analoog aan de campagne in Chili zelf t.v.v. de slachtoffers van de aardbeving) zakten ook velen van jullie af naar Zoersel op een zondag in april. Een tombola, getuigenissen, vlaai, een bord soep of een pintje… niet weinigen brachten een toost uit op de toekomst van Chileense gevangenen. De opbrengst zal besteed worden aan een metalen bakkerstafel (de bakkerij werd door brand verwoest tijdens de aardbeving en de muiterij die erop volgde), aan psychologische bijstand voor gevangenen (je zult maar opgesloten hebben gezeten als de aarde beeft bij 8,8 op de schaal van Richter) en aan het transport van familie naar de gevangenis van Puerto Montt (naar waar heel wat gevangenen zijn overgebracht na de catastrofe en wel op 1000 km van Talca).
Herinneren jullie het concertje nog van december ll. waar Chamanto ons vergastte op mooie Latijns-Amerikaanse muziek met frisse jazzy arrangementen? Als ‘entree' werd een speelgoedje gevraagd voor de kinderen van gevangenen. Wel, ik kan jullie zeggen dat mijn garage een bergplaats werd voor ludiek en educatief hoogstaand speelgoed. Tel daarbij de schenking van pediatrie uit het UZA (die zelf overvloedig bedeeld werd door een firma) en we konden de kinderen van gevangenen in de Begijnenstraat verwennen, terwijl de andere helft van al het speelgoed opgehaald werd voor weeskinderen en kinderen van gevangenen in Tsjernobyl.
Op het einde van deze maand zullen we in Luik deelnemen aan een tweedaagse over herstelgerichte detentie. Philippe Landenne – twintig jaar gevangenispastoraat in Lantin – zal de vorming leiden. Hij ging in het kader van de opvolging van het gevangenisproject in Kongo ook langs in Beni. Zelf zal ik die honneurs waarnemen in september als alle geroezemoes rond de verjaardag van de onafhankelijkheid achter de rug is. Het is vreemd maar ik kijk er erg naar uit om terug te keren naar de Afrikaanse heimat.
Beste mensen, ik wend deze brief nog eens aan om ieder van jullie te bedanken voor elke vorm van solidariteit. Van financieel duwtje in de rug tot het schrijven met gedetineerden. Van het bezoek aan gevangenen tot het gebed ervoor. (Vorige week werd ik in het UZA bij een zuster geroepen die me herkende van een lezing die ik drie jaar geleden bij hen in de communauteit had gegeven. ‘Weet u,' zei ze, ‘sindsdien bidden we elke dag expliciet voor gevangenen in de hele wereld.)
Een mooie zomer toegewenst. Geniet. En bedenk af en toe: opgesloten in een cel van 8m² en bij 30° C is geen pretje.
Hartelijk,
Jan
Boston, 29 maart '09
Beste trouwe vrienden,
Net het congres van Amnesty International achter de rug. 500 mensen – vooral jong volk – dat zich gebeten weet door de strijd voor mensenrechten in Darfour, in Tibet, in Gaza,… Vreugdevolle strijders voor de afschaffing van de doodstraf en voor de vrijlating van mensen zonder papieren hier in Amerikaanse gevangenissen. Het doet deugd dat aan beide kanten van de oceaan mensen zich het lot aantrekken van gevangenen en slachtoffers. Geweld tegen vrouwen stond hier hoog op het agenda.
Vandaag wil ik u vooral meevoeren naar Congo en Bolivia. U die zich van de solidairste kant liet zien, maakte het mee mogelijk dat we in december ll. de gevangenis in Beni konden inhuldigen. Een kort overzicht.
Nadat ik in 2005 een maandlang in de gevangenis van Butembo verbleef en vervolgens onder de indruk kwam van de hel in Beni, werd onze vzw Within-Without-Walls geboren. Want om 240.000 dollar in te zamelen voor de bouw van een nieuwe menswaardigere gevangenis, kan je maar beter een stel enthousiastelingen op de kar krijgen. En de waslijst initiatieven was sindsdien eindeloos: leerlingen van een middelbare school die paaseitjes verkochten t.v.v. de gevangenen in Congo, een lagere school organiseerde een sponsortocht, een kozijn liep de halve marathon van Brussel (met een getransplanteerd hart), een koppel vierde zijn zilveren huwelijksjubileum en vroeg i.p.v. cadeautjes een bijdrage voor de gevangenis in Beni, een ander koppel laat zich inspireren voor zijn gouden huwelijksjubileum, concerten bij de vleet (o.a. het filharmonisch orkest, een koor van advocaten), een ziekenhuis en een college houden hun vastenactie integraal voor Congolese gevangenen, jongeren in een Nederlandse gevangenis doen een duit in het zakje voor hun collega's in Afrika, families schaffen kerstcadeautjes af t.v.v. het gevangenisproject in Congo, een jongen stond zijn nieuwjaarsgeld af, etc. En dan was er enkele malen een ‘wilde weldoener' wiens anonimiteit rechtevenredig was aan zijn generositeit. Dit alles maakte dat we in april 2007 de eerste steen legden voor de bouw van de nieuwe gevangenis in Noord-Kivu. Datzelfde jaar trokken we met een ploeg van 14 vrijwilligers naar ginder om een hart onder de riem te steken en een balk onder het gebinte. Anderhalf jaar later was het zover: samen met mijn vader, de directeur van de gevangenis van Mechelen, en Jacques de advocaat (en vriend des huize) waren we getuigen van de transfert van 350 gedetineerden naar een gevangenis met toiletten, matrassen en stromend water. Bij wijze van gunst en erkenning mocht ik de nacht voor de opening in het pand slapen. Surreëel want terwijl buiten 10 gardiens de wacht hielden, lag ik alleen in een dortoir voor meer dan 80 détinés.
Bij de hele operatie zijn we ontzettend dankbaar dat Rejusco de rangen kwam vervoegen. Rejusco is de plaatselijke vertegenwoordiging van de Belgische Technische Coöperatie die voor enkele jaren de kaart heeft getrokken van justitie in Noord-Kivu. Naast infrastructuur investeert de organisatie ook in vorming van gevangenispersoneel, aanpak van fraude, selectie van magistraten, etc.
Het spreekt voor zich dat de band met de Commission Justice et Paix en aldus met de gevangenis in Beni aanhoudt. We engageerden ons om niet alleen vanuit plichtsbesef maar ook vanuit vriendschap het hele project te blijven volgen.
Ondertussen hebben we hart en schouders gezet onder een volgend project: Bolivia. Nadat we drie jaar geleden met een ploeg van 10 vrijwilligers van de voormalige vzw Otra (die ondertussen geaffilieerd werd met onze vzw Within-Without-Walls) vijf gevangenissen bezochten in Bolivië, brachten we een stapeltje projecten mee voor de respectievelijke bajessen. De situatie van de jongeren in de Boliviaanse gevangenissen bleef op onze huid zitten. Ricardo, een italo-boliviano, had zich al langer het lot aangetrokken van minderjarigen die onder volwassenen zitten opgesloten. Met zijn Italiaanse achterban bouwt hij al verschillende jaren aan het centrum voor jongeren in Viaccha, even buiten La Paz. Het concept is zo gigantisch en de budgetten navenant dat we met onze vzw Within-Without-Walls de bibliotheek en de serres voor onze rekening willen nemen. Een eerste initiatief om zaad in het bakje te krijgen, was een optreden van het strijdkoor Kontrarie uit Herent op 14 maart ll. (eigenlijk een alternatief voor een verjaardagsfeestje van een aangetrouwde nicht die haar 50 ste op een alternatieve manier wilde vieren waarvoor dank). En de trein van initiatieven begint te bollen. Zeg nu nog dat solidariteit niet inspireert. Twee jongeren ‘out of the blue' hebben laten weten dat ze op eigen houtje een wafelslag houden ‘omdat het lot van leeftijdsgenoten achter tralies hen niet koudlaat'. Within-Without-Walls heeft zelf ook nog wat in petto. Maar dat vertellen we u later.
Naast de fondsenwerving om situaties voor mensen achter muren en grenzen te verbeteren, hebben we ook op het gebied van sensibilisering behoorlijk wat hens aan dek geroepen. De lezingen over de gevangenisavonturen blijven non stop doorgaan, nu weer eens in een uithoek van West-Vlaanderen, dan in een boarding school in Rhode Island. Vermeldenswaard is dat Hilde Van Geel, in de hoedanigheid van (nabestaande van) slachtoffer regelmatig mee de hort op ging/gaat. Voordrachten winnen hiermee aan nuance en volledigheid. Zo kregen we de kans om ons verhaal te brengen bij gedetineerden in een halfway house in Nederland, nl. een Exodushuis in 's Hertogenbosch. Samen waren we ook te gast in een high security prison in Denemarken. Daar willen we vooral het idee van leefgemeenschappen van onthouden. Zelfs de gemengde groepen (mannen en vrouwen) hebben er hun pluswaarde bewezen. Ofschoon de hoge muren het plaatje ook bepaalden, zijn de grote groene sportvelden niet te onderschatten. En we zullen het verhaal van de man die een ontmoeting had met zijn slachtoffer en haar zoontje niet licht vergeten!
Terwijl Agnes voetreflexologie en aandacht blijft geven aan de vrouwen in de Antwerpse gevangenis en ook met het verhaal van ter dood veroordeelden langs Vlaamse wegen trekt, volgde Hilde de stappen op bij het eindwerk van een jonge student in Brugge. Hij deed onvermoeid opzoekwerk in de wereld van justitie en detentie, en bracht verschillende actoren bijeen op een debatavond. Meer info: zie Forum
Onze vzw Within-Without-Walls komt ook meer en meer op de kaart liggen van het gevangenislandschap als het op vorming of studiedagen aankomt. Regelmatig mogen we deelnemen aan debatten, zoals op de dag van Holistic Prison Ministry in Brussel.
Ingrid blijft gestaag en trouw administratie verzorgen voor onze vzw en is het beste visitekaartje voor de voordrachten als mensen of verenigingen er een willen boeken. Carine is helemaal thuis van de boekhoudkundige markt en zorgt ervoor dat we gespaard bleven van beurs- en andere perikelen. En er zijn de tientalle andere vrijwilligers die Within-Without-Walls draaiend houden. Mijn dank aan hen en alle voornoemden is mateloos.
Onze dank gaat ook uit naar Pax Christi op wiens zolder we steeds mogen vergaderen. Niet alleen omwille van de infrastructuur maar ook omwille van de synthonie met hen, zijn we een gelukkige vzw. En zie: zijn wij het eigenlijk die een pluim op hún hoed moeten steken, dan kregen wij van hen nog de titel ‘ Ambassadeur voor de Vrede '. Sinds december mogen we dat op onze officiële documenten zonder blikken of blozen gebruiken. Het doet meteen en permanent appel aan onze waarden van vrede en vrijheid en om ze zo getrouw mogelijk te beleven en uit te dragen.
Zum Schluss:
U merkte al dat de website in een compleet nieuw kleedje steekt. Die verdienste komt vooral Hilde toe en sinds kort ook Gisèle. De uren die in dit werk werden gestoken en nog worden gestoken zijn ontelbaar.
Monica zal weldra een stukje Engels op de website gooien.
Lieve mensen, zo zijn we weer een beetje bijgepraat. Ik trap een open deur in of ik val in herhaling als ik zeg dat de materie van gevangenen en slachtoffers de meest evidente en gemakkelijkste is. Maar het loont de moeite. Aan ieder die zijn of haar steentje bijdraagt: duizendmaal dank. Ook aan u die dit leest en daarbij zijn of haar solidair hart doet kloppen.
Een verfrissende lente, vol inspiratie en zon. Van binnen en van buiten.
Jan